تست ژنومیک دام
تست ژنومیک و شاخصه های ارزیابی آن، یکی از شاخههای علمی شناخته شده در حوزه زیستشناسی، ژنتیک است که در واقع علم مطالعه توارث یا انتقال صفات از نسلی به نسل دیگر است. ژنها حامل دستورالعملهای لازم برای ساختن پروتئینها هستند که به نوبه خود فعالیتهای سلول و اعمال مختلف بدن را تعیین میکنند، و به این ترتیب در بروز صفات گوناگون نقش دارند. بهتازگی دانشمندان در قالب حوزه جدیدی از علم با عنوان ژنومیک به مطالعه این دستورالعملهای ژنتیکی پرداختهاند. در حقیقت ژنومیک واژه جدیدی است که به مطالعه همه ژنهای موجود در بدن یک ارگانیسم (ژنوم) و نیز تعامل این ژنها با یکدیگر و با محیط اطراف آن میپردازد. به عبارت دیگر ژنومیک، توالی، ساختار و عملکرد ژنوم را مطالعه میکند. تمرکز این شاخه علمی نوین بر مطالعه و تفسیر اطلاعات ژنتیکی یا همان ژنوم ارگانیسم است ژنومیک در دام با افزایش جمعیت کره زمین و نیاز مردم به محصولات دامی، روشهای سابق برای پاسخگویی به این نیاز کافی نبودند و روشهای نوینی مطرح شدند. امروزه دامداری و دامپروری وارد فاز جدیدی شده است که نیازمند ابزار و فناوریهای جدید است. آمریکا از سال 2011 تا 2020 با بهرهگیری از این روشهای نوین، میزان تولید شیر دامهای شیری به خصوص هلشتاین را حدود 14% افزایش داده است. این پیشرفت چشمگیر در تولید شیر با استفاده از روشهای اصلاح نژاد دام بر پایه ژنتیک در کنار روشهای سنتی رخ داده است. دامدار در روشهای سنتی، با توجه به شرایط ظاهری و بالینی دام دست به انتخاب برای جفتگیری میزند که این روش خطاهای متعددی نیز دارد.
در روشهای نوین با استفاده از اطلاعات ژنوم و تحلیل و بررسی این اطلاعات، ژنوم بهترین دامها را مشخص میکنند و سپس برای جفتگیری انتخاب میشوند. امروزه با پیشرفت علم ژنتیک دامداران قادر به تشخیص تمام ژنهای موثر در دام خود هستند که باعث میشود با دقت بهتری تصمیمات خود را بگیرند.
فرایند اصلاح نژاد ژنتیکی دام عموما به ترتیب زیر است:
با این کار میتوان توانمندیها و نقاط ضعف پنهان در ژنوم دام را استخراج نمود و برای پیشرفت نسل بعد آمیزش دامها را به صورت کنترل شده و هدفمند انجام داد.
در سال اخیر، شرکت بین المللی دام نوژن سرو پارس(نوژن) متشکل از دانش آموختگان علوم دامی، و تولید کنندگان شاخص صنعت گاوداری ایران با اخذ مجوز رسمی از سازمان دامپزشکی امریکا و مراجع ذیصلاح ایران در این حوزه ورود کرده اند که با ارسال نمونه های بافت گوش به ازمایشگاههای مرجع امریکا و تحلیل دادههای ژنتیکی، مسیر اصلاح ژنتیکی در داخل کشور را هموار کردهاند تا علاوه بر کاهش هزینههای دامدار و رشد سریع ژنتیکی مانع خروج و حذف دام با ظرفیت بالا ژنتیکی شوند.